Geschiedenis van acupunctuur
In een van de oudste leerboeken over geneeskunde, de "Nei-Tjing" uit circa 1500 voor Christus wordt acupunctuur reeds besproken.
Behandelingsmethode
Hierin wordt acupunctuur weliswaar als mogelijke behandelingsmethode besproken, maar wordt er ook op gewezen dat naast acupunctuur ook behandeling met geneesmiddelen en psychosomatische methoden kan plaatsvinden. In de 18e eeuw ontstaat er in Europa met de opkomst van het rationalisme ook interesse in de oude Chinese en Japanse tradities en beschavingen.
Onderzoek
Door het Westerse superioriteitsgevoel dat vanaf circa 1800 sterk aanwezig was, werd de Chinese geneeskunst in Europa lange tijd echter niet serieus genomen. De groeiende aandacht voor elektromagnetische processen vanaf begin 20e eeuw resulteerde echter in de studie naar effectiviteit en werking van acupunctuur. De rol van meridianen in de acupunctuur werd in verband gebracht met de banen van lagere elektrische weerstand van de huid.
Er zijn recentelijk nog een aantal wetenschappelijke studies verschenen die bewijzen dat acupunctuur wel degelijk effect heeft.
Vaak gestelde vragen
Hoe verloopt een acupunctuurbehandeling?
Uw acupunctuurtherapeut heeft heel wat middelen en technieken voorhanden:
- Naalden: er worden altijd steriele wegwerpnaalden gebruikt. Hiermee worden ofwel stimulering of sedering gegeven aan acupunctuurpunten.
- Moxa: een kruid dat op de naalden gebrand wordt om warmte toe te brengen aan acupunctuurpunten en meridianen.
- Cupping: het vacuüm trekken met glazen bollen
-
Elektroacupunctuur: hierbij worden de naalden gestimuleerd met een zwakke elektrische stroom om pijnstilling te bekomen
-
Ooracupunctuur: kan zowel alleenstaand als complementair worden gebruikt.
-
Schedelacupunctuur: kan zowel alleenstaand als complementair worden gebruikt, vooral bij neurologische letsels.
Doet het pijn?
Het inbrengen van de naald voelt u nauwelijks. Wanneer de naald op de juiste diepte zit, past de therapeut een naaldtechniek toe. Dit geeft een elektrisch schokje of een zwaartegevoel en is noodzakelijk om invloed uit te oefenen op een acupunctuurpunt.
Er zijn zelden nevenverschijnselen. Soms kan een nerveus persoon bij een eerste acupunctuurbehandeling even misselijk worden, maar dat wordt onmiddellijk verholpen.
Wat kan men ermee behandelen?
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) erkent al een lange lijst van indicaties voor acupunctuur. Een paar aandoeningen waar acupunctuur wordt aangeraden vindt u hieronder:
- Gewrichts-, spier- en zenuwpathologie , bijvoorbeeld: lage rugpijn, hernia, nekpijn, artrose, reuma, tenniselleboog, ...
- Functiestoornissen van organen of orgaansystemen
- Acute of chronische infecties van allerlei aandoeningen van het afweersysteem, allergie en hooikoorts
- Bloeddrukproblemen
- Stress, depressies en vermoeidheid
- Hoofdpijn, duizeligheid en oorsuizen
- Menstruatiestoornissen
- …
Voor meer informatie over acupunctuur kan u altijd terecht op de website van de beroepsvereniging: www.acupunctuur-baf.be of op www.acupunctuurpraktijken.be .
Op vlak van acupunctuur volgde ik nog 3 belangrijke nascholingen: ooracupunctuur, schedelacupunctuur en elektroacupunctuur. Meer informatie hierover vindt u op de website www.otcg.be .
ACUPUNCTUUR IN DE HUISARTSGENEESKUNDE
Een naald in een hooiberg
P. LEYSEN
P. Leysen, huisarts in Wuustwezel; medewerker commissie Aanbevelingen, Domus Medica.
P. Leysen. Acupunctuur in de huisartsgeneeskunde. Een naald in een hooiberg. Huisarts Nu 2009:38:215-6.
Acupunctuur wordt niet gebruikt in de huisartsgeneeskunde. Tenminste, geen enkele NHG-standaard of Domus Medica-aanbeveling raadt het als behandelmethode aan. Met de beschikbare gegevens was dit waarschijnlijk het enige juiste standpunt. Nochtans zou dit in de nabije toekomst weleens kunnen veranderen.
Bij regelmaat van de klok verschijnen er grote, goed opgezette interventiestudies in hoog aangeschreven medische tijdschriften die positieve resultaten tonen. Heet van de naaid is dan ook de aanpassing van twee Cochrane-reviews in het voordeel van de acupunctuur.
ACUPUNCTUUR WETENSCHAPPELIJK ONDERBOUWD?
Bij de profylaxe van migraine werd bijvoorbeeld tot voor kort gesteld dat het gebruik van acupunctuur veelbelovend, maar nog te weinig onderbouwd was. Nu oppert men dat acupunctuur minstens even effectief is als medicamenteuze profylaxe, zo mogelijk effectiever en alvast minder bijwerkingen geeft. Een gelijkaardig verhaal geldt voor spanningshoofdpijn. De recentste conclusie van de Cochrane-review luidt dat acupunctuur een waardevol niet-farmacologisch instrument is voor de behandeling van patiënten met chronische of recidiverende spanningshoofdpijn.
Clinical Evidence scoort acupunctuur voor drie indicaties als 'likely to be beneficial' (zie tabel). Natural Standard, een toonaangevende bron voor evidence-based informatie over complementaire geneeskunde en een product van de Harvard University, vernoemt acht goed onderbouwde indicaties en de WHO somt er 29 op met 'bewezen effectiviteit'. De WHO deed deze uitspraak nog voor de vloedgolf aan RCT's met acupunctuur als intervertie, met veelal positieve resultaten. Van de 412 ooit in PubMed geciteerde RCT's met acupunctuur, verschenen er 1109 (79%) de laatste vijf jaar. Met een dergelijke massa aan onderzoeken kan het niet anders dan dat de kennis over de werkzaamheid en het nut van acupunctuur meer zal uitkristalliseren en verfijnd zal worden.
WEINIG BIJWERKINGEN
Als huisarts en bijna afgestudeerd acupuncturist ben ik hoe langer hoe meer verheugd te kunnen beschikken over een extra behandelmethode met toenemende wetenschappelijke onderbouwing die, mits enige basisregels in acht genomen, heel veilig met een minimum aan bijwerkingen kan worden toegepast. De bijwerkingen zijn inderdaad mild en zo niet uiterst zeldzaam.
Acupunctuur mag vanuit dit oogpunt zonder schaamte naast andere behandelingen staan met minder wetenschappelijke onderbouwing die wel vaak deel uitmaken van het dagelijkse medische handelen zoals antitussiva en venotropica.
Als arts fascineert het me dat zo'n oude en eenvoudige behandelmethode standhoudt in onze hoogtechnologische westerse wereld met zijn snelle vooruitgang in de geneeskunde. De mogelijke toepassingsgebieden zijn naar mijn ervaring veel ruimer dan wat tot nu toe in het RCT-keurslijf kon worden gegoten.
WESTERSE WEERSTANDEN
Als burger en patiënt sta ik ervan versteld dat de integratie van acupunctuur in het medische handelen zo traag loopt en dat onze maatschappij zo weinig kiest voor onderzoek naar, bij uitbreiding, niet-medicamenteuze behandelingsvormen. In onze samenleving is de vraag naar en de interesse voor complementaire behandelingswijzen immers groot.
In België maakt 10% van de bevolking er courant gebruik van en heeft 38% er ooit van gebruikgemaakt. Voor Frankrijk loopt dit zelfs op tot 70%. Politiek wordt er momenteel over gedacht om alternatieve zorgvormen in de opleiding van professionele zorgverleners op te nemen. In onze opleiding was dit nog een leemte in de taboesfeer.
Het is begrijpelijk dat er vele weerstanden tegen acupunctuur zijn. Het wordt vaak beoefend door therapeuten die niet medisch geschoold zijn en die behandelen zonder dat ooit een diagnose is gesteld. Er bestaan geen grote financiële belangengroepen die op hoog niveau doorslaggevend lobbywerk verrichten en hun product op het veld aan de man weten te brengen. Welke winst valt er immers te halen uit een doosje naaldjes? Ten slotte is acupunctuur vreemd aan onze cultuur en gebruiken en past het totaal niet in ons medisch-filosofisch denkkader. Het werkingsmechanisme is nog grotendeels onopgehelderd. Toch hoeft dit laatste geen drempel te zijn.
Onderzoeksprioriteiten horen immers initieel te liggen in de vraag of iets werkt, dan wel hoe het werkt. We hoeven ons dus voorlopig nog niet druk te maken over de vraag of water echt een geheugen heeft en of meridianen bestaan. Een (voorlopig onbestaande) verhoogde wetenschappelijke en politieke interesse in België zou immers nog jaren naar andere onderzoeksvragen kunnen gaan.
